Zwaard en kettingwiel: slijtage herkennen en onderhoud
Share
Kort antwoord: Een zwaard is versleten als de groef ondieper is dan de minimale diepte voor jouw ketting (bijvoorbeeld 5 mm bij 3/8"P), als de geleiderails scheef of uit elkaar staan of als er scheurtjes in zitten. Maak het zwaard bij elke kettingwissel schoon en draai het om. Haal bramen weg met een platte vijl. Het kettingwiel op de zaag gaat normaal ongeveer twee kettingen mee. Controleer het daarom altijd als je een nieuwe ketting monteert.
Zwaard, ketting en kettingwiel slijten samen. Vervang je alleen een nieuw onderdeel naast twee versleten onderdelen, dan slijt het nieuwe onderdeel snel. Hieronder staan de controles uit het STIHL-handboek voor kettingen en zwaarden. Slijtage aan ketting en zwaard is normaal gebruik en valt niet onder de garantie. Goed onderhoud loont dus.
Zwaard en kettingwiel: de belangrijkste vragen
Hoe zie ik dat mijn zwaard versleten is?
Door het zagen slijten de rails van het zwaard, waardoor de groef ondieper wordt. Zijn de rails te ver afgesleten, dan schuren de aandrijfschakels over de bodem van de groef. De snijschakels liggen dan niet meer goed op de rails. STIHL geeft deze minimale groefdiepte:
| Steek van de ketting | Minimale groefdiepte |
|---|---|
| 1/4"P en 1/4" | 4 mm |
| 3/8"P | 5 mm |
| .325" en 3/8" | 6 mm |
| .404" | 7 mm |
Meet de diepte met de schaal op een vijlmal, bij een Rollomatic-zwaard aan de boven- en onderkant. Zit je eronder, vervang dan het zwaard. Ook deze signalen wijzen op slijtage:
- De ketting loopt scheef in de snede. Als de rails ongelijk zijn afgesleten, kantelt de ketting. Dit gebeurt vaak door verkeerd slijpen.
- De ketting wiebelt in de groef. Dat gebeurt als de groef wigvormig is uitgesleten of de rails uit elkaar zijn gebogen, bijvoorbeeld door wiggen.
- De ketting loopt onrustig. Dan zijn de rails bij de inloop en de neus ingeslagen of is de onderkant golvend. Dat komt meestal doordat de ketting lang te slap stond.
- Er zitten scheurtjes in het zwaard. Vervang het zwaard dan meteen, want je kunt je ernstig verwonden.
Is de groef op natuurlijke wijze uitgesleten, dan raadt STIHL aan zwaard, ketting en kettingwiel samen te vervangen. Een nieuw zwaard kies je met onze koopgids voor zwaarden of in de collectie zaagbladen.
Hoe onderhoud ik het zwaard van mijn kettingzaag?
Met een paar minuten werk bij elke kettingwissel gaat een zwaard veel langer mee. STIHL adviseert dit voor je zwaard en ketting monteert:
- Maak de oliegaten en de groef schoon. Zaagsel en olieresten verstoppen de olietoevoer, waardoor ketting en zwaard droog lopen. Hiervoor zit er een groefreiniger aan de vijlmal.
- Controleer de groefdiepte met de tabel hierboven.
- Draai het zwaard om. Je zaagt vooral met de onderkant. Door het zwaard steeds om te draaien, slijten beide kanten gelijk.
Door slijtage ontstaat er een braam aan de buitenkant van de rails. Haal die weg met een platte vijl, zoals de STIHL platte vijl 150 x 16 x 2,7 mm, of met een railrichter. Zijn de rails ongelijk afgesleten, dan moet je ze vlak maken. Daarvoor is een bandschuurmachine met aanslag nodig, of je laat het door een werkplaats doen. Kom je daarbij onder de minimale groefdiepte, vervang dan de hele zaaggarnituur.
Zorg ook voor genoeg kettingolie en een goed gespannen ketting. Een ketting die lang te slap staat, beschadigt de rails bij de inloop en de neus. Welke olie je kiest, lees je in Kettingolie kiezen. Spannen en slijpen staat in Kettingzaag onderhoud: ketting slijpen en kettingolie.
Wanneer moet ik het kettingwiel vervangen?
Het kettingwiel (rondsel) op de zaag drijft de ketting aan. De aandrijfschakels drukken bij elke omwenteling in de flanken van de tanden. Daardoor slijten wiel en ketting samen. Volgens STIHL gaat een kettingwiel bij normaal gebruik ongeveer twee kettingen mee. Een veelgebruikte vuistregel is: 1 zwaard op 2 kettingwielen en 4 kettingen.
Gebruik daarom twee kettingen om en om op hetzelfde kettingwiel. Dan lopen ze samen in en slijten ze gelijkmatig. Monteer je een nieuwe ketting, controleer dan het kettingwiel en vervang het als dat nodig is. Een versleten kettingwiel beschadigt een nieuwe ketting namelijk al na korte tijd.
Zo zie je slijtage:
- Bij een stervormig kettingwiel zie je inloopsporen in de flanken van de tanden en worden de tandpunten spits. Zijn de sporen 0,5 mm diep of dieper, vervang het wiel dan. STIHL heeft hiervoor een speciale meetmal.
- Bij een ringkettingwiel zie je de slijtage vooral aan de buitenrand. Die ontstaat door de glijvlakken van de snij- en verbindingsschakels.
Een ketting die te ver is uitgerekt of de verkeerde steek heeft, geeft diepe groeven in de tanden. Ook een ketting die slaat of fladdert, slijt het wiel sneller. Het kettingwiel moet dezelfde steek hebben als de ketting en het neuswiel van het zwaard. Ook past niet elk kettingwiel op elke zaag. Welk wiel bij jouw zaag hoort, staat in de handleiding. Je kunt het ook opzoeken via onderdelen zoeken en bestellen.
Wanneer moet ik het neuskettingwiel van het zwaard vervangen?
Op een Rollomatic-zwaard zit in de neus een klein kettingwiel, de neusster. Dat wiel draagt de ketting om de punt, zodat de ketting weinig wrijving heeft. De ster draait in een rollager. Bij een Light 04 kun je de ster vervangen, net als bij een Light 06. Bij een Rollomatic ES, door STIHL ook Strong X genoemd, zit de ster in een aparte zwaardkop, die je in zijn geheel vervangt.
Volgens STIHL vervang je de neusster als:
- er tussen de ketting en de punt van het zwaard geen ruimte meer is. De ketting ligt dan op de punt van het zwaard in plaats van op de ster.
- de tanden van de ster versleten zijn.
- het rollager beschadigd is. Je merkt dat aan een ster die stroef draait of speling heeft.
Het vervangen gebeurt met een speciale set en klinkgereedschap. Je boort de oude klinknagels uit, plaatst een nieuwe ster en klinkt die vast. Dat is precies werk. Laat het bij twijfel aan een werkplaats over, of vervang het zwaard. Bij lichte zwaarden zoals de Light 01 is een nieuw zwaard vaak de logische keuze.
Let op: de steek van de neusster moet passen bij de ketting en het kettingwiel. Een 3/8"P-ster hoort bij een 3/8"P-ketting. Een zwaard met een ander neuswiel kan dus ook een andere ketting nodig hebben. Meer daarover lees je in Zaagketting kiezen, monteren en vervangen.